Herinnering aan de strenge winter

Dit album is samengesteld ter nagedachtenis aan de zeldzaam strenge winter van 1890-1891. De vorstperiode begint op 26 november 1890 en houdt ongekend lang aan, twee maanden, tot 23 januari 1891. Halverwege de periode, op 21 januari, strekt de ijsvlakte zich uit van het Mallegat tot het Sociëteitsgebouw De Harmonie aan de Buiten Walevest, met een ijsdikte tussen de 33 en 37 cm.

Het album bevat verschillende impressies van het wintersprookje: ‘Jong en oud verdringt zich dag en dag om te genieten van het buitenkansje dat de winter hun verschaft. … Het was een fantastisch schouwspel dat gewoel en gekrioel op het ijs. … Een bonte menigte bewoog zich dagelijks op de rivier terwijl arrensleden en ijsschuitjes het wintertafereel opluisterden.’ Ook worden ijsfeesten gehouden waarbij de hele baan schitterend verlicht wordt met honderden lichtjes en toortsen: ‘Het is een zee van licht en leven. De wandelaars aan de kant waren één bewondering’, zo staat in het album opgetekend.

De strenge, koude winter brengt ook ellende met zich mee. Volgens volkstellers heeft slechts één op de tien huizen een brandende kachel. Winterkleding laat vaak te wensen over en net als nu hebben vooral armen en daklozen daar het meest onder te lijden. Men grijpt alles aan om warm te blijven, kruipt bijvoorbeeld tegen de warme muur van de gasfabriek en kinderen slapen bij gebrek aan winterkleding onder stro en zakken om zich warm te houden.

Er ontstaan verschillende initiatieven om armen te ondersteunen. De Commissie Werkverschaffing IJsvermaak zorgt dat 100 vaklieden aan het werk blijven door bijvoorbeeld de ijsbanen schoon te houden. Ook worden ijsfeesten georganiseerd met activiteiten waarvan de opbrengst ten goede komt aan de armenondersteuning. Eén daarvan betreft dit album: in ruil voor een donatie van 10 cent mag iedereen zijn handtekening zetten. Daarnaast leveren verscheidene Dordtse kunstenaars een bijdrage door illustraties toe te voegen of een muziekstukje te componeren. Op 10 januari 1891 wordt het album met maar liefst 700 handtekeningen, goed voor een opbrengst van 70 gulden, aan het Regionaal Archief Dordrecht aangeboden. Misschien een tip voor een actie de komende winter?

Rosita Autar

 

Sluit het Verborgen Museum